กรุงเทพมหานครได้จัดตั้งมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช (ชื่อเดิม มหาวิทยาลัยกรุงเทพมหานคร) เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในวโรกาสงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2553 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 เป็นสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่เป็นหน่วยงานของรัฐในกำกับของกรุงเทพมหานคร มีฐานะเป็นนิติบุคคล เป็นสถาบันอุดมศึกษาท้องถิ่นแห่งแรกของประเทศไทย ได้รับพระราชทานนามว่า มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2556

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยประกอบด้วย 7 ส่วนงาน คือ สำนักงานสภามหาวิทยาลัย สำนักงานอธิการบดี คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล คณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสุขภาพ วิทยาลัยพัฒนามหานคร และวิทยาลัยพัฒนาชุมชนเมือง โดยมีศาสตราจารย์สุรพล นิติไกรพจน์ เป็นนายกสภามหาวิทยาลัย และรองศาสตราจารย์นายแพทย์พงษ์ศักดิ์ น้อยพยัคฆ์ เป็นรักษาการอธิการบดี ทั้งนี้ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาลมาจากโรงพยาบาลวชิรพยาบาล ซึ่งได้ถือกำเนิดเมื่อวันจันทร์ที่ 2 มกราคม 2455 โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าอยู่หัวทรงสละทรัพย์สินส่วนพระองค์จัดซื้อที่ดินและสร้างโรงพยาบาลวชิรพยาบาลพระราชทานแก่ประชาชนชาวไทย เพื่อเป็นสาธารณสถานในการรักษาพยาบาลผู้เจ็บไข้ ส่วนคณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์มาจากวิทยาลัยพยาบาลเกื้อการุณย์ซึ่งเป็นสถานศึกษาด้านการพยาบาลในสังกัดกรุงเทพมหานคร ซึ่งถือกำเนิดจากโรงเรียนพยาบาลผดุงครรภ์และอนามัยวชิรพยาบาล ที่ได้ก่อตั้งขึ้น เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2497

มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช เน้นการจัดการศึกษา การบริการวิชาการแก่สังคม ที่สอดคล้องกับความต้องการของเมือง การวิจัยเพื่อพัฒนาศาสตร์เขตเมือง และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและอนุรักษ์ภูมิปัญญาของกรุงเทพมหานคร ภายใต้การบริหารจัดการตามหลักธรรมมาภิบาล มุ่งสู่การเป็นมหาวิทยาลัยคุณธรรม ผู้นำด้านศาสตร์เขตเมือง และเครือข่ายการพัฒนาเมือง และ การเป็น “มหาวิทยาลัยแห่งเมือง (City University) อันดับ 1 ในอาเซียน” ภายในปี พ.ศ. 2569

ปรัชญา/ปณิธาน/วิสัยทัศน์/พันธกิจ/อัตลักษณ์/เอกลักษณ์/ค่านิยมองค์กร

“วิชฺชา อุปฺปตตํ เสฏฐา (วิชชา อุปปะตะตัง เสฏฐา)” หมายถึง การเกิดปัญญาประเสริฐกว่าสิ่งใด ๆ

วิสัยทัศน์ - "ผู้นำแห่งศาสตร์เพื่อการพัฒนาเมืองและคุณภาพชีวิตของคนเมือง"

ยุทธศาสตร์ : " URBAN EXCELLENCE "

U Urban Excellence Programs
บัณฑิตมีทักษะด้านดิจิทัล เชี่ยวชาญในศาสตร์เขตเมืองพร้อมเปลี่ยนแปลงและพร้อมเป็นผู้ประกอบการใหม่
R Research into Urban Excellence
วิจัยและนวัตกรรมรองรับปัญหาของเมือง สนับสนุนโดยเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์
B Best Academic Services in Urbanology
บริการวิชาการที่เข้าถึงง่าย และบริการทางการแพทย์ต้นแบบเวชศาสตร์เขตเมืองระดับชาติ
ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
A Anchoring Arts and Culture for Urban Legacy
ทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของเวิ้งสามเสน และกรุงเทพมหานครเพื่อธำรงไว้ซึ่งมรดกทางวัฒนธรรม
N Networking with Next-Gen Digital Technology
เครือข่ายความร่วมมือภายใน สถาบันในประเทศ ต่างประเทศ สร้างองค์ความรู้
และนวัตกรรมด้านศาสตร์เขตเมือง

ค่านิยม : NMU

N Networking for Societal Contributions
M Management for Agility and Resilience
U Urban Excellence for Humankind

วัฒนธรรมองค์กร ๓ร "3L"

รับฟัง - Listen
เรียนรู้ - Learn
ร่วมมือ - Liaise

History