สถาบันพัฒนามหานคร มีภาระหน้าที่ความรับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดการศึกษา ระดับอุดมศึกษา ทั้งสายวิชาการ สายวิชาชีพ และฝึกอบรม ในหลักสูตรและสาขาวิชาที่สอดคล้องกับ ความต้องการของประชาคมเมือง เพื่อผลิตบัณฑิตผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาวิชาที่เกี่ยวกับการพัฒนา มหานครและเมือง และคุณภาพชีวิตของประชาชนในเขตเมือง การวิจัยและสร้างเครือข่ายภาคีการวิจัย ร่วมกับหน่วยงานอื่น เพื่อสร้างเสริมองค์ความรู้ในการพัฒนาเมืองและมหานคร การจัดระบบ การรวบรวมภูมิปัญญาและประสบการณ์ของปราชญ์ท้องถิ่นจัดทำเป็นคลังความรู้มหานครและเมือง การให้บริการวิชาการแก่สังคม รวมทั้งการให้บริการฝึกอบรมเพื่อเพิ่มพูนศักยภาพทรัพยากรบุคคล ของหน่วยงานอื่น ตลอดจนการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม จารีตประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น สิ่งแวดล้อม กีฬา ค่านิยมอันดีงามของไทย และวัฒนธรรมองค์กร รวมทั้งภาระหน้าที่อื่นตามที่อธิการบดีมอบหมาย